Η παραβολή του ασπλάχνου οφειλέτου, που ακούμε σήμερα στη θεία Λειτουργία, φέρνει μπροστά μας το ερώτημα του αποστόλου Πέτρου για το πόσες φορές οφείλουμε να συγχωρούμε τον αδελφό μας. Ο Χριστός απαντά με μια διήγηση που αποκαλύπτει το απύθμενο έλεος του Θεού και την τραγική μας αδυναμία να το μιμηθούμε.
Το χρέος των μυρίων ταλάντων
Ο δούλος της παραβολής όφειλε μύρια τάλαντα, ένα ποσό κυριολεκτικά δυσθεώρητο, αδύνατο να αποπληρωθεί με ανθρώπινες δυνάμεις. Η εικόνα αυτή δείχνει τη δική μας οφειλή απέναντι στον Θεό: το βάρος των αμαρτιών μας δεν μπορεί να σηκωθεί με τις δικές μας προσπάθειες. Και όμως, ο βασιλιάς, μόλις ο δούλος πέφτει και τον παρακαλεί, δεν τον τιμωρεί ούτε τον πουλά, αλλά του χαρίζει ολόκληρο το χρέος. Αυτή είναι η εικόνα του Θεού της φιλανθρωπίας, που δεν παύει να μακροθυμεί και να συγχωρεί.
Η σκληρότητα που δεν διδάχθηκε τίποτε
Αμέσως μετά, ο ίδιος δούλος συναντά έναν σύνδουλό του που του όφειλε εκατό δηνάρια — ένα ασήμαντο ποσό μπροστά στα μύρια τάλαντα. Δεν τον σπλαχνίζεται· τον πνίγει, τον απαιτεί, τον ρίχνει στη φυλακή. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει ότι αυτή η αντίθεση δεν είναι τυχαία: φανερώνει την τραγική μας αγνωμοσύνη όταν ξεχνάμε το έλεος που μας έδειξε ο Θεός. Το μικρό χρέος του αδελφού γίνεται στα μάτια μας τεράστιο, ενώ το δικό μας τεράστιο χρέος μοιάζει ανύπαρκτο.
Η συγχώρηση ως ομοίωση με τον Θεό
Το νόημα της παραβολής δεν είναι απλώς ηθικό· είναι υπαρξιακό. Όποιος συγχωρεί, ομοιάζει με τον Θεό· όποιος αρνείται, αποκόπτει τον εαυτό του από την πηγή της φιλανθρωπίας. Ο Ιγνάτιος ο Θεοφόρος μιλά για «ομοήθεια Θεού», δηλαδή για την απόκτηση της θεϊκής στάσης απέναντι στον πλησίον. Ο πιστός που έχει εμπειρία της δικής του άφεσης δεν μπορεί να μη γίνεται ο ίδιος ελεήμων.
Από την καρδιά
Ο Χριστός κλείνει την παραβολή με μια προειδοποίηση που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: «ἐὰν μὴ ἀφῆτε ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν τὰ παραπτώματα αὐτῶν». Η συγχώρηση δεν είναι νομική πράξη, ούτε εξωτερική ανοχή· είναι κίνηση της καρδιάς που ελευθερώνει και εμάς και τον άλλον. Χωρίς αυτήν, ακόμη και η προσευχή μας μένει χωρίς αντίκρισμα, γιατί ο Θεός μάς αντιμετωπίζει με το ίδιο μέτρο που εμείς μεταχειριζόμαστε τους αδελφούς μας.
Σχετικά: Το νόημα της λειτουργίας και το κήρυγμα αυτής της Κυριακής, σε απλή γλώσσα, στη «Φωνή Κυρίου» της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος: apostoliki-diakonia.gr/fk