Ο 83ος Ψαλμός είναι ύμνος βαθιάς νοσταλγίας για τον οίκο του Θεού. Με λόγια που ξεπηδούν από γεμάτη λαχτάρα καρδιά, ο ψαλμωδός αναφωνεί: «Ὡς ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου, Κύριε τῶν δυνάμεων»· η ψυχή του λιώνει, σχεδόν λιποθυμά, για τις αυλές του Κυρίου. Αυτή η κραυγή δεν είναι απλώς ποιητική έξαρση· αποκαλύπτει την έμφυτη δίψα του ανθρώπου για τον Δημιουργό του και τον τόπο της παρουσίας Του.
Ο πόθος για τα σκηνώματα του Κυρίου
Ο ψαλμός κάνει μια τολμηρή σύγκριση: ακόμα και τα στρουθία και οι τρυγόνες βρίσκουν φωλιά στα θυσιαστήρια του Θεού (στίχ. 4). Πόσο μάλλον ο άνθρωπος, η εικόνα του Θεού, δεν θα έπρεπε να αναζητεί την κατοικία του εκεί; Για τον πιστό της Παλαιάς Διαθήκης, η σκηνή του Μαρτυρίου και αργότερα ο Ναός ήταν ο χώρος όπου κατοικούσε η δόξα του Θεού. Εκεί τελούνταν η λατρεία, εκεί ο άνθρωπος συναντούσε τον Κύριό του. Γι’ αυτό ο ψαλμωδός μακαρίζει όσους κατοικούν στον οίκο αυτόν και υμνούν αδιάκοπα τον Θεό.
Ο Ναός ως τύπος της Εκκλησίας και του Χριστού
Η Εκκλησία διαβάζοντας τον ψαλμό δεν μένει μόνο στην παλαιά λατρεία. Οι Πατέρες –με πρώτο τον Μέγα Αθανάσιο– βλέπουν εδώ την λαχτάρα της ψυχής για την ουράνια πολιτεία. Ο επίγειος Ναός ήταν τύπος της αληθινής Σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος. Τύπος του ίδιου του Χριστού, ο Οποίος είναι η τέλεια Σκηνή όπου κατοικεί το πλήρωμα της Θεότητας σωματικώς. Και η Εκκλησία, ως σώμα Χριστού, είναι ο νέος «οίκος του Θεού», το αληθινό θυσιαστήριο όπου οι πιστοί βρίσκουν καταφυγή και ασφάλεια, όπως τα πτηνά του ψαλμού.
Η πορεία μέσα από την κοιλάδα του κλαυθμώνος
Η πορεία προς τον οίκο του Θεού δεν είναι ανέφελη. Ο ψαλμός μιλά για την «κοιλάδα του κλαυθμώνος», την οποία οι οδοιπόροι διαβαίνουν και την κάνουν πηγή υδάτων: «τὴν κοιλάδα τοῦ κλαυθμῶνος εἰς πηγὴν θήσονται». Οι Πατέρες αναγνωρίζουν εδώ την οδό της μετανοίας. Τα δάκρυα της καρδιακής συντριβής γίνονται, με τη χάρη του Θεού, πηγή αναψύξεως. Η πνευματική ξηρασία μεταμορφώνεται σε γόνιμο έδαφος. Ο ταξιδευτής δεν στηρίζεται στις δικές του δυνάμεις, αλλά στον Κύριο· γι’ αυτό και προχωρεί από δύναμη σε δύναμη, μέχρις ότου φανερωθεί ενώπιον του Θεού.
Η νοσταλγία του ουρανού στη ζωή του χριστιανού
Στην ορθόδοξη λειτουργική ζωή, ο 83ος Ψαλμός ψάλλεται συχνά κατά τις ιερές ακολουθίες, υπενθυμίζοντάς μας ότι η Θεία Λατρεία είναι πρόγευση της ουράνιας. Ο πόθος του ψαλμωδού γίνεται δικός μας πόθος κάθε φορά που εισερχόμαστε στον ναό. Μάλιστα, ο πιστός καλείται να μετατρέψει τη ζωή του ολόκληρη σε οδοιπορία προς την άνω Ιερουσαλήμ. Όποιος γεύεται το «πόσον ἀγαπητὰ τὰ σκηνώματά σου», δεν αναπαύεται σε τίποτε παροδικό. Ζητά τον ίδιο τον Χριστό, την πηγή της ζωής, και ελπίζει στο έλεός Του – όπως ο ψαλμωδός, που προτιμά να είναι θυρωρός στον οίκο του Θεού παρά να κατοικεί στα σκηνώματα των αμαρτωλών.
Κείμενο: Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο (Ψαλμός 83) στον Ορθόδοξο Κόμβο: Ψαλμός 83