Ὁ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν Ἀθανάσιος ὁ Μέγας, Πατριάρχης Ἀλεξανδρείας

Βίος

Ὁ ἅγιος Ἀθανάσιος ἐγεννήθη ἐν Ἀλεξανδρείᾳ περὶ τὸ 296. Συνώδευσεν ὡς διάκονος τὸν πατριάρχην Ἀλέξανδρον εἰς τὴν Α΄ Οἰκουμενικὴν Σύνοδον τῆς Νικαίας (325) καὶ διεδέχθη αὐτὸν εἰς τὸν θρόνον τῆς Ἀλεξανδρείας τὸ 328. Ἐποίμανε τὴν Ἐκκλησίαν ἐπὶ 46 ἔτη, ἀλλὰ τὰ 17 ἐξ αὐτῶν ἔζησεν ἐξόριστος — πέντε φορὰς ἐξωρίσθη ὑπὸ ἀρειανοφρόνων αὐτοκρατόρων. Ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ τὸ 373.

Διδασκαλία

Τὰ μεγάλα του ἔργα — «Λόγος κατὰ Ἑλλήνων», «Λόγος περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Λόγου», «Κατὰ Ἀρειανῶν», «Πρὸς Σεραπίωνα περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» — ὑπερασπίζονται τὸ ὁμοούσιον τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος πρὸς τὸν Πατέρα. Διετύπωσε τὴν περίφημον φράσιν: «αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν». Συνέγραψεν ἐπίσης τὸν «Βίον Ἀντωνίου», ὁ ὁποῖος διέδωσε τὸν μοναχισμὸν εἰς τὸν χριστιανικὸν κόσμον.

Σημασία

Ἡ ἀκλόνητος στάσις του κατὰ τὸν μακροχρόνιον ἀρειανικὸν ἀγῶνα ἐσφράγισε τὴν ὀρθόδοξον ὁμολογίαν τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως. Ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τὸν ἀποκαλεῖ «στῦλον τῆς Ἐκκλησίας» καὶ ἡ φράσις «Ἀθανάσιος contra mundum» ἀποτυπώνει τὸ μέγεθος τοῦ ἀγῶνός του.

Τὸ κείμενον

Στὸ πρωτότυπον (PG 26): Βίος καὶ Πολιτεία τοῦ Ὁσίου Ἀντωνίου — τὸ θεμελιῶδες κείμενο τοῦ ὀρθοδόξου μοναχισμοῦ, ποὺ διέδωσε τὸν μοναχικὸν βίον εἰς ὅλον τὸν χριστιανικὸν κόσμον.

Στὸ πρωτότυπον (PG 27): Πρὸς Μαρκελλῖνον εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῶν Ψαλμῶν — ἡ κλασικὴ εἰσαγωγὴ τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου στὴ χρήση καὶ τὸ πνευματικὸ νόημα τοῦ Ψαλτηρίου.