Ἅγιος Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος

Ὁ Ἅγιος Νεόφυτος γεννήθηκε τὸ 1134 στὰ Λεύκαρα τῆς Κύπρου, ἀπὸ φτωχὴ ἀγροτικὴ οἰκογένεια. Σὲ ἡλικία δεκαεπτὰ ἐτῶν, γιὰ νὰ ἀποφύγει γάμο ποὺ εἶχαν κανονίσει οἱ γονεῖς του, ἀναχώρησε καὶ προσέπεσε στὴ Μονὴ τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου στὴν Κουτσοβέντη. Ἐκάρη μοναχός, ἔμεινε περίπου ἕνδεκα χρόνια στὸ κοινόβιο καὶ ἀσχολήθηκε μὲ ψαλμωδία, ἐργόχειρο καὶ ἀντιγραφὴ ἱερῶν κειμένων — ἐργασία ποὺ τοῦ ἔδωσε τὴν ἀξιοσημείωτη παιδεία ποὺ θὰ καρποφορήσει ἀργότερα.

Τὸ 1158 ἐπιχείρησε προσκύνημα στοὺς Ἁγίους Τόπους ἀλλὰ συνελήφθη ἀπὸ βυζαντινοὺς συνοριοφύλακες ὡς ὕποπτος φυγάς. Ἐπιστρέφοντας στὴν Κύπρο, τὸ 1159 ἀπεσύρθη σὲ φυσικὸ σπήλαιο κοντὰ στὴν Πάφο, τὸ ὁποῖο διαμόρφωσε μὲ τὰ ἴδια του τὰ χέρια σὲ ἀσκητήριο — τὴν περίφημη Ἐγκλείστρα. Ἐκεῖ ἔζησε τὰ ὑπόλοιπα πενήντα πέντε χρόνια τῆς ζωῆς του ὡς ἔγκλειστος, ἀφιερωμένος στὴν προσευχή, τὴ μελέτη καὶ τὴ συγγραφή. Χειροτονήθηκε ἱερομόναχος τὸ 1170.

Συνέγραψε ἐκτενὲς ἑρμηνευτικὸ καὶ ἀσκητικὸ ἔργο — ὁμιλίες, ἑρμηνεῖες γραφικῶν χωρίων, βίους ἁγίων καὶ ἕνα πολύτιμο ἱστορικὸ χρονικὸ γιὰ τὴν κατάκτηση τῆς Κύπρου ἀπὸ τὸν Ριχάρδο τὸν Λεοντόκαρδο (Γ’ Σταυροφορία, 1191). Τὸ χρονικὸ αὐτὸ παραμένει ἡ μόνη ἑλληνικὴ μαρτυρία γιὰ ἐκεῖνα τὰ γεγονότα.

Ἐκοιμήθη τὸ 1214. Γύρω ἀπὸ τὴν Ἐγκλείστρα ἀνεπτύχθη ἡ Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Ἁγίου Νεοφύτου, ποὺ παραμένει μέχρι σήμερα σπουδαῖο πνευματικὸ κέντρο τῆς Κύπρου. Ἑορτάζεται στὶς 12 Ἀπριλίου καθὼς καὶ στὶς 24 Ἰανουαρίου (ἀνακομιδὴ λειψάνων) καὶ στὶς 28 Σεπτεμβρίου (συνεορτὴ μὲ τοὺς Ὁμολογητὲς τῆς Κύπρου).