Δίπλα στὶς μεγάλες εἰκόνες τῶν ναῶν καὶ τῶν μουσείων ὑπάρχουν καὶ οἱ «ἁπλές», καθημερινὲς εἰκόνες — αὐτὲς ποὺ κρατᾶ κάθε ὀρθόδοξο σπίτι στὴ γωνιὰ τῆς προσευχῆς, τὸ οἰκιακὸ εἰκονοστάσι ἢ προσκυνητάρι. Δὲν εἶναι διακόσμηση· εἶναι ἡ «κατ’ οἶκον ἐκκλησία», ὁ τόπος ὅπου ἡ οἰκογένεια στέκεται μπροστὰ στὸν Θεό.
Ποιὲς εἰκόνες
Σχεδὸν κάθε σπίτι ξεκινᾶ ἀπὸ τὶς ἴδιες:
- Ὁ Χριστός (συνήθως ὡς Παντοκράτωρ) — ὁ Κύριος τοῦ σπιτιοῦ· ἡ πρώτη εἰκόνα.
- Ἡ Παναγία (Ὁδηγήτρια ἢ Γλυκοφιλοῦσα) — ἡ Μητέρα καὶ μεσίτρια τοῦ σπιτικοῦ. Παραδοσιακὰ τοποθετεῖται ἀριστερὰ τοῦ Χριστοῦ, ὅπως καὶ στὸ τέμπλο.
- Ὁ ἅγιος τοῦ ὀνόματος κάθε μέλους — ὁ προσωπικὸς προστάτης, ποὺ ἡ μνήμη του εἶναι ἡ «γιορτή» τοῦ καθενός.
- Ὁ φύλακας Ἄγγελος — ἰδίως στὴ γωνιὰ τῶν παιδιῶν.
- Ὁ ἅγιος ἢ ἡ ἑορτὴ τοῦ σπιτιοῦ — ὁ πολιοῦχος τῆς ἐνορίας ἢ τοῦ τόπου, ἢ μιὰ ἑορτὴ ἀγαπητὴ στὴν οἰκογένεια.
Ποῦ καὶ πῶς
Ἡ γωνιὰ στήνεται κατὰ παράδοση στὸν ἀνατολικὸ τοῖχο — πρὸς τὴν ἀνατολή, ἀπ’ ὅπου ἀνατέλλει ὁ «Ἥλιος τῆς δικαιοσύνης» — καὶ λίγο πάνω ἀπὸ τὸ ὕψος τῶν ματιῶν, ὥστε νὰ σηκώνουμε τὸ βλέμμα. Μπροστὰ στὶς εἰκόνες καίει τὸ κανδήλι: ἡ ἀκοίμητη προσευχὴ τοῦ σπιτιοῦ, τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ θέρμη τῆς πίστεως, ποὺ ἀνάβει ἰδιαίτερα στὴν προσευχή, τὶς Κυριακὲς καὶ τὶς γιορτές.
Πῶς διαλέγει μιὰ οἰκογένεια τὶς εἰκόνες της
Ὄχι ὡς συλλέκτης, ἀλλὰ ὡς σχέση. Οἱ εἰκόνες ἔρχονται μὲ τὰ ὀνόματα τῶν μελῶν, μὲ τὸν πολιοῦχο τῆς ἐνορίας, μὲ τὶς εἰκόνες τῆς βάπτισης καὶ τοῦ γάμου, μὲ μιὰ ἑορτὴ ποὺ ἀγάπησε ἡ οἰκογένεια. Κάθε μία εἶναι κι ἕνα μέλος τῆς οἰκιακῆς κοινωνίας τῶν ἁγίων — ἕνας φίλος στὸν ὁποῖο στρέφεται τὸ σπίτι κάθε πρωὶ καὶ κάθε βράδυ.
Σχετικά: οἱ μεγάλες εἰκόνες τῆς Ὀρθοδοξίας · πῶς νὰ «διαβάσετε» μιὰ εἰκόνα · ἡ ἐξέλιξη τοῦ τέμπλου.