Παναγία ἡ Ὁδηγήτρια

Ἡ Ὁδηγήτρια — «αὐτὴ ποὺ δείχνει τὸν Δρόμο» — εἶναι ὁ πιὸ δογματικὸς τύπος τῆς Θεοτόκου. Ἡ Παναγία κρατεῖ τὸν Χριστὸ στὸ ἕνα χέρι καὶ μὲ τὸ ἄλλο Τὸν δείχνει: δείχνει σὲ Ἐκεῖνον, ὄχι στὸν ἑαυτό της. Ὁ ρόλος της ὁλόκληρος συνοψίζεται σὲ αὐτὴ τὴ χειρονομία — ὁδηγεῖ τὸν ἄνθρωπο στὸν Υἱό της, ὁ ὁποῖος εἶπε «ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός».

Ἡ μορφὴ εἶναι ὄρθια, ἐπίσημη, μετωπική· τὸ Βρέφος εὐλογεῖ καὶ κρατεῖ εἰλητάριο. Τὰ ἀρχικὰ ΜΡ ΘΥ (Μήτηρ Θεοῦ) δηλώνουν ὅτι ὁ εἰκονιζόμενος δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνα παιδί, ἀλλὰ ὁ σαρκωθεὶς Θεός. Ἡ ἐκδοχὴ αὐτὴ εἶναι ἔργο τοῦ μεγάλου Ρώσου ἁγιογράφου Διονυσίου.