Λαοδικείας (περὶ 360)
Κανόνες τῆς ἐν Λαοδικείᾳ Τοπικῆς Συνόδου
Συνεκλήθη ἐν Λαοδικείᾳ τῆς Φρυγίας (περὶ 357 καὶ 368 μ.Χ.)
Περίληψη
Εισαγωγή
Οι Ιεροί Κανόνες της εν Λαοδικεία Συνόδου (περί το 360 μ.Χ.) αποτελούν μία από τις σημαντικότερες κανονικές συλλογές της αρχαίας Εκκλησίας. Η Σύνοδος αυτή, τοπική μεν αλλά με οικουμενική αποδοχή, εξέδωσε εξήντα κανόνες που ρυθμίζουν πτυχές της εκκλησιαστικής ζωής: από τη μετανοία και την είσοδο των μετανοούντων, τη χειροτονία και την πειθαρχία του κλήρου, έως τη λειτουργική τάξη, τις σχέσεις με τους αιρετικούς και την καθημερινή χριστιανική συμπεριφορά. Το παρόν κείμενο, διασώζοντας το πρωτότυπο αρχαιοελληνικό κείμενο, προσφέρει μια συνεκτική εικόνα της εκκλησιαστικής ευταξίας του 4ου αιώνα, αναδεικνύοντας την ποιμαντική μέριμνα και την αποστολική παράδοση.
Εκκλησιαστική Οικονομία και Μετάνοια
Οι δύο πρώτοι κανόνες εισάγουν την αρχή της φιλανθρωπίας στη μεταχείριση των αμαρτωλών. Ο μεν κανών Α’ ρυθμίζει την περίπτωση των δεύτερων γάμων, ορίζοντας ότι όσοι συνήψαν νόμιμα και όχι λαθραία δεύτερο γάμο, μετά από περίοδο αφιερωμένη στην προσευχή και νηστεία, μπορούν κατ’ οικονομία να γίνουν δεκτοί στην κοινωνία.
Περὶ τοῦ δεῖν κατὰ τὸν ἐκκλησιαστικὸν κανόνα, τοὺς ἐλευθέρως καὶ νομίμως συναφθέντας δευτέροις γάμοις, μὴ λαθρογαμίαν ποιήσαντας, ὀλίγου χρόνου παρελθόντος, καὶ σχολάσαντας, ταῖς προσευχαῖς καὶ νηστείαις, κατὰ συγγνώμην ἀποδίδοσθαι αὐτοῖς τὴν κοινωνίαν ὡρίσαμεν
Η διάταξη αυτή μαρτυρεί την ποιμαντική ευαισθησία, αποφεύγοντας την άκαμπτη στάση απέναντι στην ανθρώπινη αδυναμία, χωρίς όμως να καταργεί την ανάγκη για μετάνοια. Ο δεύτερος κανόνας επεκτείνει την οικονομία σε κάθε σφάλμα, τονίζοντας ότι η διάρκεια της αποχής από την κοινωνία πρέπει να είναι ανάλογη του παραπτώματος, αλλά πάντα με γνώμονα την αγαθότητα του Θεού και την ειλικρινή μετάνοια.
Κανονική Συγκρότηση του Κλήρου
Μια σειρά κανόνων θέτουν τα απαραίτητα προσόντα για την είσοδο στον ιερατικό βαθμό και ρυθμίζουν τη συμπεριφορά των κληρικών. Απαγορεύεται η άμεση χειροτονία ενός νεοφώτιστου (Καν. Γ’), ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην απαγόρευση της τόκοληψίας από κληρικούς (Καν. Δ’), χαρακτηρίζοντας ασυμβίβαστη την εμπορική νοοτροπία με την ιερατική διακονία. Ορίζεται ότι οι χειροτονίες πρέπει να γίνονται δημόσια και όχι κρυφά, προκειμένου να διασφαλίζεται η κανονικότητα (Καν. Ε’). Η εκλογή των επισκόπων ανατίθεται στην κρίση των μητροπολιτών και των πέριξ επισκόπων, αποκλειόμενης της συμμετοχής του πλήθους, και προϋποθέτει δοκιμασμένους άνδρες στην πίστη και τον βίο (Καν. ΙΒ’, ΙΓ’). Επιπλέον, οι κληρικοί οφείλουν πλήρη υπακοή στον οικείο επίσκοπο, μη μεταβαίνοντας σε άλλες πόλεις χωρίς την άδειά του και φέροντας συστατικές επιστολές (Καν. ΜΑ’, ΜΒ’). Αυτές οι διατάξεις αποσκοπούν στη διατήρηση της ιεραρχικής τάξης και της μυστηριακής ενότητας.
Θεία Λατρεία και Λειτουργική Τάξη
Οι κανόνες περιέχουν έναν λεπτομερή λειτουργικό κανονισμό. Καταρχήν, απαγορεύεται η αποστολή των Τιμίων Δώρων σε άλλες ενορίες ως ευλογίες κατά την εορτή του Πάσχα (Καν. ΙΔ’), υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα της εντός της συνάξεως μετάληψης. Στην ψαλμωδία και τις αναγνώσσεις επιβάλλεται αυστηρή τάξη: μόνο οι κανονικοί ψάλτες, που ανεβαίνουν στον άμβωνα και ψάλλουν από διφθέρα (βιβλίο), επιτρέπεται να ψάλλουν (Καν. ΙΕ’), ενώ οι ψαλμοί πρέπει να διακόπτονται από αναγνώσματα (Καν. ΙΖ’) και να αναγινώσκονται Ευαγγέλια και άλλες Γραφές το Σάββατο (Καν. ΙΣΤ’). Η λεπτομερέστερη περιγραφή της ευχαριστιακής συνάξεως δίνεται στον Κανόνα ΙΘ’, ο οποίος περιγράφει τις ευχές των πιστών, τον ασπασμό της ειρήνης και τη συμμετοχή μόνων των ιερατικών στο θυσιαστήριο.
Περὶ τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρῶτον, μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐπισκόπων, καὶ τῶν κατηχουμένων εὐχὴν ἐπιτελεῖσθαι· καὶ μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς κατηχουμένους, τῶν ἐν μετανοίᾳ τὴν εὐχὴν γίνεσθαι· καὶ τούτων προσελθόντων ὑπὸ χεῖρα καὶ ὑποχωρησάντων, οὕτω τῶν πιστῶν τὰς εὐχὰς γίνεσθαι τρεῖς, μίαν μὲν τὴν πρώτην διὰ σιωπῆς, τὴν δὲ δευτέραν καὶ τρίτην διὰ προσφωνήσεως πληροῦσθαι· εἶθ᾽ οὕτω τὴν εἰρήνην δίδοσθαι· καὶ μετὰ τὸ τοὺς πρεσβυτέρους δοῦναι τῷ ἐπισκόπῳ τὴν εἰρήνην, τότε τοὺς λαϊκοὺς τὴν εἰρήνην διδόναι, καὶ οὕτω τὴν ἁγίαν προσφορὰν ἐπιτελεῖσθαι· καὶ μόνοις ἐξὸν εἶναι τοῖς ἱερατικοῖς εἰσιέναι εἰς τὸ θυσιαστήριον, καὶ κοινωνεῖν
Η τάξη αυτή διαφυλάσσει την ιερότητα της Θείας Ευχαριστίας. Απαγορεύεται επίσης η τέλεση αγάπης (κοινά δείπνα) μέσα στους εκκλησιαστικούς χώρους (Καν. ΚΗ’), καθώς και η είσοδος λαϊκών στο θυσιαστήριο (Καν. ΜΔ’). Όσον αφορά την Τεσσαρακοστή, οι κανόνες προβλέπουν ακριβές τυπικό: η νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας δεν λύεται πριν το Πάσχα, ολόκληρη η περίοδος τηρείται με ξηροφαγία (Καν. Ν’), και απαγορεύονται οι γάμοι και οι εορτές μαρτύρων εκτός Σαββάτου και Κυριακής (Καν. ΝΑ’, ΝΒ’).
Διαφύλαξη της Πίστεως: Στάση έναντι Αιρέσεων και Αλλοθρήσκων
Έντονο είναι το ενδιαφέρον της Συνόδου για την προστασία του ποιμνίου από τις αιρέσεις και τις συγκρητιστικές τάσεις. Απαγορεύεται ρητά η είσοδος αιρετικών που επιμένουν στην πλάνη τους στους οίκους του Θεού (Καν. ΣΤ’), ενώ όσοι επιστρέφουν από συγκεκριμένες αιρέσεις (Ναυατιανούς, Φωτεινιανούς, Τεσσαρεσκαιδεκατίτες) γίνονται δεκτοί μόνον αφού αναθεματίσουν κάθε αίρεση και εκπαιδευτούν στην πίστη (Καν. Ζ’). Οι πιο ακραίοι, όπως οι Φρύγες, πρέπει ακόμη και να βαπτιστούν, ακόμη κι αν είχαν κληρικούς (Καν. Η’). Απαγορεύεται στους πιστούς να επισκέπτονται τα κοιμητήρια των αιρετικών για προσευχή ή θεραπεία (Καν. Θ’). Η Σύνοδος απαγορεύει επίσης τις μεικτές γαμικές ενώσεις με αιρετικούς (Καν. Ι’, ΛΑ’), και τη λήψη ευλογιών από αυτούς, χαρακτηρίζοντάς τες αλογίες (Καν. ΛΒ’). Ιδιαίτερη αυστηρότητα επιδεικνύεται έναντι του Ιουδαΐζοντος πνεύματος:
Ὅτι οὐ δεῖ Χριστιανοὺς ἰουδαΐζειν καὶ ἐν τῷ σαββάτῳ σχολάζειν, ἀλλ᾽ ἐργάζεσθαι αὐτοὺς καὶ ἐν τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ· τὴν δὲ Κυριακὴν προτιμῶντας, εἴγε δύναιντο, σχολάζειν ὡς Χριστιανοί. Εἰ δὲ εὑρεθεῖεν Ἰουδαϊσταί, ἔστωσαν ἀνάθεμα παρὰ Χριστῷ
Οι Χριστιανοί καλούνται να προτιμούν την Κυριακή ως αργία και να απορρίπτουν την αργία του Σαββάτου, με ποινή τον αναθεματισμό. Απαγορεύεται η παραλαβή των εορταστικών άρτων (άζυμα) από τους Ιουδαίους και η συμμετοχή σε εορτές εθνικών (Καν. ΛΖ’, ΛΗ’, ΛΘ’). Ενώ, καταδικάζεται ακόμη και η προσφυγή σε ψευδομάρτυρες αιρετικών ή η συγκρότηση συνάξεων προς τιμήν αγγέλων ως ειδωλολατρία (Καν. ΛΔ’, ΛΕ’).
Χριστιανική Πολιτεία και Ηθική
Το ήθος των κληρικών και των λαϊκών αποτελεί αντικείμενο λεπτομερών οδηγιών. Απαγορεύεται στους ιερατικούς όλων των βαθμών να εισέρχονται σε καπηλειό (Καν. ΚΔ’), να συμμετέχουν σε συμπόσια ή θεάματα γάμων όταν πρόκειται να εμφανιστούν μίμοι και ορχηστές (Καν. ΝΔ’), και να τελούν γεύματα από συνεισφορά (Καν. ΝΕ’). Η απαγόρευση του ιουδαΐζοντος σαββατισμού συνοδεύεται από την εντολή για εργασία το Σάββατο και σχόλη την Κυριακή. Οι λαϊκοί προτρέπονται να συμπεριφέρονται με σεμνότητα στους γάμους, αποφεύγοντας τους χορούς και τις βαλλιστικές κινήσεις (Καν. ΝΓ’). Μια σειρά κανόνων καταπολεμούν τη μαγεία και την αστρολογία:
Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικούς, μάγους ἢ ἐπαοιδοὺς εἶναι, ἢ μαθηματικούς, ἢ ἀστρολόγους, ἢ ποιεῖν τὰ λεγόμενα φυλακτήρια, ἅτινά ἐστι δεσμωτήρια τῶν ψυχῶν αὐτῶν. Τοὺς δὲ φοροῦντας, ῥίπτεσθαι ἐκ τῆς ἐκκλησίας ἐκελεύσαμεν
Οι κληρικοί που ασχολούνται με τέτοιες πρακτικές ή κατασκευάζουν φυλακτήρια διαγράφονται από την εκκλησία. Απαγορεύεται επίσης το κοινό λουτρό ανδρών και γυναικών, ακόμη και για ασκητές (Καν. Λ’), ενώ καταργείται ο θεσμός των λεγόμενων “πρεσβυτίδων” (γυναικών προϊσταμένων) στην εκκλησία (Καν. ΙΑ’).
Σημασία και Επικαιρότητα
Οι Κανόνες της Λαοδικείας, αν και διατυπωμένοι σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο, αποτελούν θεμέλιο της μετέπειτα κανονικής παράδοσης. Η οικονομική διάθεση προς τους μετανοούντες, η αυστηρή προφύλαξη από τις αιρέσεις, η προσήλωση στην ευχαριστιακή και λειτουργική ταυτότητα, και η υψηλή ηθική απαιτητικότητα για τον κλήρο διαπνέουν το ορθόδοξο εκκλησιαστικό φρόνημα έως σήμερα. Η μελέτη του αρχαίου κειμένου υπενθυμίζει τη συνοδική αυτοσυνειδησία της Εκκλησίας και την αδιάκοπη μέριμνά της για τη σωτηρία των πιστών εντός της αληθούς πίστεως.
Ἡ ἀνωτέρω περίληψη καὶ ἀνάλυση συνετάχθησαν ἐπικουρικῶς μὲ χρήση τεχνητῆς νοημοσύνης (μοντέλο DeepSeek V4 Pro (deepseek-v4-pro), μέσῳ DeepSeek API)· τὸ κατωτέρω πρωτότυπον κείμενον παραμένει ἀναλλοίωτο (PG 48, δημόσιος τομέας). Ἔγινε ἀνθρώπινος ἔλεγχος, ὡστόσο ἀπαιτεῖται προσοχὴ γιὰ τυχὸν λάθη ἢ παρερμηνεῖες.
Οἱ Ἱεροὶ Κανόνες — τὸ πρωτότυπον κείμενον (ἀρχαία καὶ βυζαντινὴ ἑλληνική), ἐκ τῆς ψηφιακῆς συλλογῆς κανονικῶν κειμένων τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (users.uoa.gr/~nektar). Public domain.
Κανὼν Α´
Περὶ τοῦ δεῖν κατὰ τὸν ἐκκλησιαστικὸν κανόνα, τοὺς ἐλευθέρως καὶ νομίμως συναφθέντας δευτέροις γάμοις, μὴ λαθρογαμίαν ποιήσαντας, ὀλίγου χρόνου παρελθόντος, καὶ σχολάσαντας, ταῖς προσευχαῖς καὶ νηστείαις, κατὰ συγγνώμην ἀποδίδοσθαι αὐτοῖς τὴν κοινωνίαν ὡρίσαμεν.
Κανὼν Β´
Περὶ τοῦ τοὺς ἐξαμαρτάνοντας ἐν διαφόροις πταίσματι, καὶ προσκαρτεροῦντας τῇ προσευχῇ τῆς ἐξομολογήσεως καὶ μετανοίας, καὶ τὴν ἀποοτροφὴν τῶν κακῶν τελείαν ποιούμενους, κατὰ τὴν ἀναλογίαν τοῦ πταίσματος, καιροῦ μετανοίας δοθέντος τοῖς τοιούτοις, διὰ τοὺς οἰκτιρμοὺς καὶ τὴν ἀγαθότητα τοῦ Θεοῦ προσάγεσθαι τῇ κοινωνίᾳ.
Κανὼν Γ´
Περὶ τοῦ μὴ δεῖν προσφάτως φωτισθέντα προσάγεσθαι ἐν τάγματι ἱερατικῷ.
Κανὼν Δ´
Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἱερατικοὺς δανείζειν, καὶ τόκους, καὶ τὰς λεγόμενος ἡμιολίας λαμβάνειν.
Κανὼν Ε´
Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τὰς χειροτονίας ἐπὶ παρουσίᾳ ἀκροωμένων γίνεσθαι.
Κανὼν ΣΤ´
Περὶ τοῦ μὴ συγχωρεῖν τοῖς αἱρετικοῖς εἰσιέναι εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ, ἐπιμένοντας τῇ αἱρέσει.
Κανὼν Ζ´
Περὶ τοῦ τοὺς ἐκ τῶν αἱρέσεων, τοὐτέστι Ναυατιανῶν, ἤτοι Φωτεινιανῶν, ἢ Τεσσαρεσκαιδεκατιτῶν, ἐπιστρεφόμενους, εἴτε κατηχουμένους, εἴτε πιστοὺς τοὺς παρ᾽ ἐκείνοις, μὴ προσδέχεσθαι, πρὶν ἀναθεματίσωσι πᾶσαν αἵρεσιν, ἐξαιρέτως δὲ ἐν ᾗ κατείχοντο· καὶ τότε λοιπὸν τοὺς λεγομένους παρ᾽ αὐτοῖς πιστούς, ἐκμαθάνοντας τὰ τῆς πίστεως σύμβολα, χρισθέντας τε τῷ ἁγίῳ χρίσματι, οὕτω κοινωνεῖν τῶν μυστηρίων τῶν ἁγίων.
Κανὼν Η´
Περὶ τοῦ τοὺς ἀπὸ τῆς αἱρέσεως τῶν λεγομένων Φρυγῶν ἐπιστρέφοντας, εἰ καὶ ἐν κλήρῳ νομιζομένῳ παρ᾽ αὐτοῖς τυγχάνοιεν, εἰ καὶ μέγιστοι λέγοιντο, τοὺς τοιούτους μετὰ πάσης ἐπιμελείας κατηχεῖσθαί τε καὶ βαπτίζεσθαι ὑπὸ τῶν τῆς ἐκκλησίας ἐπισκόπων τε καὶ πρεσβυτέρων.
Κανὼν Θ´
Περὶ τοῦ μὴ συγχωρεῖν εἰς τὰ κοιμητήρια, ἢ εἰς τὰ λεγόμενα μαρτύρια πάντων τῶν αἱρετικῶν ἀπιέναι τοὺς τῆς ἐκκλησίας, εὐχῆς ἢ θεραπείας ἕνεκα· ἀλλὰ τοὺς τοιούτους, ἐὰν ὦσι πιστοί, ἀκοινωνήτους γίνεσθαι μέχρι τινός. Μετανοοῦντας δέ, καὶ ἐξομολουμένους, ἐσφάλθαι, παραδέχεσθαι.
Κανὼν Ι´
Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τοὺς τῆς ἐκκλησίας ἀδιαφόρως πρὸς γάμου κοινωνίαν συνάπτειν τὰ ἑαυτῶν παιδία αἱρετικοῖς.
Κανὼν ΙΑ´
Περὶ τοῦ μὴ δεῖν τὰς λεγομένας πρεσβύτιδας, ἤτοι προκαθημένας, ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καθίστασθαι.
Κανὼν ΙΒ´
Περὶ τοῦ τοὺς ἐπισκόπους κρίσει τῶν μητροπολιτῶν καὶ τῶν πέριξ ἐπισκόπων καθίστασθαι εἰς τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἀρχήν, ὄντας ἐκ πολλοῦ δεδοκιμασμένους ἔν τε τῷ λόγῳ τῆς πίστεως, καὶ τῇ τοῦ εὐθέος βίου πολιτείᾳ.
Κανὼν ΙΓ´
Περὶ τοῦ μὴ τοῖς ὄχλοις ἐπιτρέπειν τὰς ἐκλογὰς ποιεῖσθαι τῶν μελλόντων καθίστασθαι εἰς ἱερατεῖον.
Κανὼν ΙΔ´
Περὶ τοῦ μὴ τὰ ἅγια, εἰς λόγον εὐλογιῶν, κατὰ τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα, εἰς ἑτέρας παροικίας διαπέμπεσθαι.
Κανὼν ΙΕ´
Περὶ τοῦ μὴ δεῖν πλὴν τῶν κανονικῶν ψαλτῶν, τῶν ἐπὶ τὸν ἄμβωνα ἀναβαινόντων, καὶ ἀπὸ διφθέρας ψαλλόντων, ἑτέρους τινὰς ψάλλειν ἐν ἐκκλησίᾳ.
Κανὼν ΙΣΤ´
Περὶ τοῦ ἐν σαββάτῳ εὐαγγέλια μετὰ ἑτέρων Γραφῶν ἀναγινώσκεσθαι.
Κανὼν ΙΖ´
Περὶ τοῦ μὴ δεῖν ἐπισυνάπτειν ἐν ταῖς συνάξεσι τοὺς ψαλμούς, ἀλλὰ διὰ μέσου καθ᾽ ἕκαοτον ψαλμὸν γίνεσθαι ἀνάγνωσιν.
Κανὼν ΙΗ´
Περὶ τοῦ τὴν αὐτὴν λειτουργίαν τῶν εὐχῶν πάντοτε καὶ ἐν ταῖς ἐννάταις, καὶ ἐν ταῖς ἐσπέραις ὀφείλειν γίνεσθαι.
Κανὼν ΙΘ´
Περὶ τοῦ δεῖν ἰδίᾳ πρῶτον, μετὰ τὰς ὁμιλίας τῶν ἐπισκόπων, καὶ τῶν κατηχουμένων εὐχὴν ἐπιτελεῖσθαι· καὶ μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τοὺς κατηχουμένους, τῶν ἐν μετανοίᾳ τὴν εὐχὴν γίνεσθαι· καὶ τούτων προσελθόντων ὑπὸ χεῖρα καὶ ὑποχωρησάντων, οὕτω τῶν πιστῶν τὰς εὐχὰς γίνεσθαι τρεῖς, μίαν μὲν τὴν πρώτην διὰ σιωπῆς, τὴν δὲ δευτέραν καὶ τρίτην διὰ προσφωνήσεως πληροῦσθαι· εἶθ᾽ οὕτω τὴν εἰρήνην δίδοσθαι· καὶ μετὰ τὸ τοὺς πρεσβυτέρους δοῦναι τῷ ἐπισκόπῳ τὴν εἰρήνην, τότε τοὺς λαϊκοὺς τὴν εἰρήνην διδόναι, καὶ οὕτω τὴν ἁγίαν προσφορὰν ἐπιτελεῖσθαι· καὶ μόνοις ἐξὸν εἶναι τοῖς ἱερατικοῖς εἰσιέναι εἰς τὸ θυσιαστήριον, καὶ κοινωνεῖν.
Κανὼν Κ´
Ὅτι οὐ δεῖ διάκονον ἔμπροσθεν πρεσβυτέρου καθέζεσθαι, ἀλλὰ μετὰ κελεύσεως τοῦ πρεσβυτέρου καθέζεσθαι. Ὁμοίως δὲ ἔχειν τιμὴν καὶ τοὺς διακόνους ὑπὸ τῶν ὑπηρετῶν καὶ πάντων τῶν κληρικῶν.
Κανὼν ΚΑ´
Ὅτι οὐ δεῖ ὑπηρέτας ἔχειν ἐν τῷ διακονικῷ, καὶ ἄπτεσθαι τῶν ἱερῶν σκευῶν.
Κανὼν ΚΒ´
Ὅτι οὐ δεῖ ὑπηρέτην ὀράριον φορεῖν, οὐδὲ τὰς θύρας ἐγκαταλιμπάνειν.
Κανὼν ΚΓ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἀναγνώστας, ἢ ψάλτας ὡράριον φορεῖν, καὶ οὕτως ἀναγινώσκειν, ἢ ψάλλειν.
Κανὼν ΚΔ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἀπὸ πρεσβυτέρων ἕως διακόνων, καὶ ἑξῆς τῆς ἐκκλησιαστικῆς τάξεως ἕως ὑπηρετῶν, ἢ ἀναγνωστῶν, ἢ ψαλτῶν, ἢ ἐφορκιστῶν, ἢ θυρωρῶν, ἢ τοῦ τάγματος τῶν ἀσκητῶν, εἰς καπηλεῖον εἰσιέναι.
Κανὼν ΚΕ´
Ὅτι οὐ δεῖ ὑπηρέτην ἄρτον διδόναι, οὐδὲ ποτήριον εὐλογεῖν.
Κανὼν ΚΣΤ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἐφορκίζειν τοὺς μὴ προαχθέντας ὑπὸ ἐπισκόπων, μήτε ἐν ταῖς ἐκκλησίαις, μήτε ἐν ταῖς οἰκίαις.
Κανὼν ΚΖ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικούς, ἢ κληρικούς, ἢ λαϊκούς, καλουμένους εἰς ἀγάπην, μέρη αἵρειν, διὰ τὸ τὴν ὕβριν τῇ τάξει προστρίβεσθαι τῇ ἐκκλησιαστικῇ.
Κανὼν ΚΗ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τοῖς Κυριακοῖς, ἢ ἐν ταῖς ἐκκλησίαις, τὰς λεγομένας ἀγάπας ποιεῖν, ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ ἐσθίειν, καὶ ἀκούβιτα στρωννύειν.
Κανὼν ΚΘ´
Ὅτι οὐ δεῖ Χριστιανοὺς ἰουδαΐζειν καὶ ἐν τῷ σαββάτῳ σχολάζειν, ἀλλ᾽ ἐργάζεσθαι αὐτοὺς καὶ ἐν τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ· τὴν δὲ Κυριακὴν προτιμῶντας, εἴγε δύναιντο, σχολάζειν ὡς Χριστιανοί. Εἰ δὲ εὑρεθεῖεν Ἰουδαϊσταί, ἔστωσαν ἀνάθεμα παρὰ Χριστῷ.
Κανὼν Λ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικούς, ἢ κληρικούς, ἢ ἀσκητάς, ἐν βαλανείῳ μετὰ γυναικῶν ἀπολούεσθαι, μηδὲ πάντα Χριστιανόν, ἢ λαϊκόν· αὕτη γὰρ πρώτη κατάγνωσις παρὰ τοῖς ἔθνεσιν.
Κανὼν ΛΑ´
Ὅτι οὐ δεῖ πρὸς πάντας αἱρετικοὺς ἐπιγαμίας ποιεῖν, ἤ διδόναι υἱούς, ἢ θυγατέρας, ἀλλὰ μᾶλλον λαμβάνειν, εἴγε ἐπαγγέλοιντο Χριστιανοὶ γίνεσθαι.
Κανὼν ΛΒ´
Ὅτι οὐ δεῖ αἱρετικῶν εὐλογίας λαμβάνειν, αἵτινές εἰσιν ἀλογίαι μᾶλλον, ἢ εὐλογίαι.
Κανὼν ΛΓ´
Ὅτι οὐ δεῖ αἱρετικοῖς, ἢ σχισματικοῖς συνεύχεσθαι.
Κανὼν ΛΔ´
Ὅτι οὐ δεῖ πάντα Χριστιανὸν ἐγκαταλείπειν μάρτυρας Χριστοῦ, καὶ ἀπιέναι πρὸς τοὺς ψευδομάρτυρας, τουτέστιν αἱρετικῶν, ἢ αὐτοὺς πρὸς τοὺς προειρημένους αἱρετικοὺς γενομένους· οὗτοι γὰρ ἀλλότριοι τοῦ Θεοῦ τυγχάνουσιν. Ἔστωσαν οὖν ἀνάθεμα οἱ ἀπερχόμενοι πρὸς αὐτούς.
Κανὼν ΛΕ´
Ὅτι οὐ δεῖ Χριστιανοὺς ἐγκαταλείπειν τὴν ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀπιέναι, καὶ ἀγγέλους ὀνομάζειν, καὶ συνάξεις ποιεῖν, ἅπερ ἀπηγόρευται. Εἴ τις οὖν εὑρεθῇ ταύτῃ κεκρυμμένῃ εἰδωλολατρείᾳ σχολάζων, ἔστω ἀνάθεμα, ὅτι ἐγκατέλιπε τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ εἰδωλολατρείᾳ προσῆλθεν.
Κανὼν ΛΣΤ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικούς, μάγους ἢ ἐπαοιδοὺς εἶναι, ἢ μαθηματικούς, ἢ ἀστρολόγους, ἢ ποιεῖν τὰ λεγόμενα φυλακτήρια, ἅτινά ἐστι δεσμωτήρια τῶν ψυχῶν αὐτῶν. Τοὺς δὲ φοροῦντας, ῥίπτεσθαι ἐκ τῆς ἐκκλησίας ἐκελεύσαμεν.
Κανὼν ΛΖ´
Ὅτι οὐ δεῖ παρὰ τῶν Ἰουδαίων, ἢ αἱρετικῶν, τὰ πεμπόμενα ἑορταστικὰ λαμβάνειν, μηδὲ συνεορτάζειν αὐτοῖς.
Κανὼν ΛΗ´
Ὅτι οὐ δεῖ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἄζυμα λαμβάνειν, ἢ κοινωνεῖν ταῖς ἀσεβείαις αὐτῶν.
Κανὼν ΛΘ´
Ὅτι οὐ δεῖ τοῖς ἔθνεσι συνεορτάζειν, καὶ κοινωνεῖν τῇ ἀθεότητι αὐτῶν.
Κανὼν Μ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἐπισκόπους καλουμένους εἰς σύνοδον καταφρονεῖν, ἀλλ᾽ ἀπιέναι, καὶ διδάσκειν, ἢ διδάσκεσθαι, εἰς κατόρθωσιν τῆς ἐκκλησίας καὶ τῶν λοιπῶν. Εἰ δὲ καταφρονήσειεν ὁ τοιοῦτος, ἑαυτὸν αἰτιάσεται, παρεκτὸς εἰ μὴ δι᾽ ἀνωμαλίαν ἀπολιμπάνοιτο.
Κανὼν ΜΑ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικὸν ἢ κληρικὸν ἄνευ κελεύσεως ἐπισκόπου ὁδεύειν.
Κανὼν ΜΒ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικούς, ἢ κληρικοὺς ἄνευ κανονικῶν γραμμάτων ὁδεύειν.
Κανὼν ΜΓ´
Ὅτι οὐ δεῖ ὑπηρέτας, κἂν βραχύ, τὰς θύρας ἐγκαταλείπειν, καὶ τῇ εὐχῇ σχολάζειν.
Κανὼν ΜΔ´
Ὅτι οὐ δεῖ γυναῖκας ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ εἰσέρχεσθαι.
Κανὼν ΜΕ´
Ὅτι οὐ δεῖ μετὰ δυὸ ἑβδομάδας τῆς Τεσσαρακοστῆς δέχεσθαι εἰς τὸ φώτισμα.
Κανὼν ΜΣΤ´
Ὅτι δεῖ τοὺς φωτιζομένους τὴν πίστιν ἐκμανθάνειν, καὶ τῇ πέμπτῃ της ἑβδομάδος ἀπαγγέλειν τῷ ἐπισκόπῳ ἢ τοῖς πρεσβυτέροις.
Κανὼν ΜΖ´
Ὅτι δεῖ τοὺς ἐν νόσῳ παραλαμβάνοντας τὸ φώτισμα, καὶ εἶτα ἀναστάντας, ἐκμανθάνειν τὴν πίστιν, καὶ γινώσκειν, ὅτι θείας δωρεᾶς κατηξιώθησαν.
Κανὼν ΜΗ´
Ὅτι δεῖ τοὺς φωτιζομένους μετὰ τὸ βάπτισμα χρίεσθαι χρίσματι ἐπουρανίῳ, καὶ μετόχους εἶναι τῆς βασιλείας τοῦ Χριστοῦ.
Κανὼν ΜΘ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ ἄρτον προσφέρειν, εἰ μὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ μόνον.
Κανὼν Ν´
Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ τῇ ὑστέρᾳ ἑβδομάδι τὴν πέμπτην λύειν, καὶ ὅλην τὴν Τεσσαρακοστὴν ἀτιμάζειν· ἀλλὰ δεῖ πᾶσαν τὴν Τεσσαρακοστὴν νηστεύειν ξηροφαγοῦντας.
Κανὼν ΝΑ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ μαρτύρων γενέθλια ἐπιτελεῖν, ἀλλὰ τῶν ἁγίων μαρτύρων μνήμας ποιεῖν ἐν τοῖς σαββάτοις καὶ ταῖς Κυριακαῖς.
Κανὼν ΝΒ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ γάμους ἢ γενέθλια ἐπιτελεῖν.
Κανὼν ΝΓ´
Ὅτι οὐ δεῖ Χριστιανοὺς εἰς γάμους ἀπερχόμενους, βαλλίζειν, ἢ ὀρχεῖσθαι, ἀλλὰ σεμνῶς δειπνεῖν ἢ ἀριστᾷν, ὡς πρέπει Χριστιανοῖς.
Κανὼν ΝΔ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικούς τινας θεωρίας θεωρεῖν ἐν γάμοις, ἢ δείπνοις, ἀλλά, πρὸ τοῦ εἰσέρχεσθαι τοὺς θυμελικούς, ἐγείρεσθαι αὐτοὺς καὶ ἀναχωρεῖν.
Κανὼν ΝΕ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἱερατικοὺς ἢ κληρικοὺς ἐκ συμβολῆς συμπόσια ἐπιτελεῖν, ἀλλ᾽ οὐδὲ λαϊκούς.
Κανὼν ΝΣΤ´
Ὅτι οὐ δεῖ πρεσβυτέρους πρὸ τῆς εἰσόδου τοῦ ἐπισκόπου εἰσιέναι καὶ καθέζεσθαι ἐν τῷ βημάτι, ἀλλὰ μετὰ τοῦ ἐπισκόπου εἰσιέναι· πλὴν εἰ μὴ ἀνωμαλοίη ἢ ἀποδημοῖ ὁ ἐπίσκοπος.
Κανὼν ΝΖ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἐν ταῖς κώμαις καὶ ἐν ταῖς χώραις καθίστασθαι ἐπισκόπους, ἀλλὰ περιοδευτάς· τοὺς μέν τοι ἤδη προκατασταθέντας, μηδὲν πράττειν ἄνευ γνώμης τοῦ ἐπισκόπου τοῦ ἐν τῇ πόλει· ὡσαύτως δὲ καὶ τοὺς πρεσβυτέρους μηδὲν πράττειν ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ ἐπισκόπου.
Κανὼν ΝΗ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τοῖς οἴκοις προσφορὰν γίνεσθαι παρὰ ἐπισκόπων ἢ πρεσβυτέρων.
Κανὼν ΝΘ´
Ὅτι οὐ δεῖ ἰδιωτικοὺς ψαλμοὺς λέγεσθαι ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, οὐδὲ ἀκανόνιστα βιβλία, ἀλλὰ μόνα τὰ κανονικὰ τῆς Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης.
Κανὼν Ξ´
Ὅσα δεῖ βιβλία ἀναγινώσκεσθαι τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης· α´ Γένεσις κόσμου· β´ Ἔξοδος ἐξ Αἰγύπτου· γ´ Λευϊτικόν· δ´ Ἀριθμοί· ε´ Δευτερονόμιον· ς´ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ· ζ´ Κριταί, Ῥούθ· η´ Ἐσθήρ· θ´ Βασιλειῶν πρώτη καὶ δευτέρα· ι´ Βασιλειῶν τρίτη καὶ τετάρτη· ια´ Παραλειπομένων πρῶτον καὶ δεύτερον· ιβ´ Ἔσδρας πρῶτον καὶ δεύτερον· ιγ´ Βίβλος Ψαλμῶν ρν´· ιδ´ Παροιμίαι Σολομῶντος· ιε´ Ἐκκλησιαστής· ις´ Ἆσμα ᾀσμάτων· ιζ´ Ἰώβ· ιη´ Δωδεκαπρόφητον· ιθ´ Ἡσαΐας· κ´ Ἱερεμίας καὶ Βαρούχ, Θρῆνοι καὶ ἐπιστολαί· κα´ Ἰεζεκιήλ· κβ´ Δανιήλ. Τὰ δὲ τῆς Καινῆς Διαθήκης ταῦτα· Εὐαγγέλια τέσσαρα, κατὰ Ματθαῖον, κατὰ Μάρκον, κατὰ Λουκᾶν, κατὰ Ἰωάννην· Πράξεις Ἀποστόλων· Ἐπιστολαὶ καθολικαὶ ἑπτά, Ἰακώβου μία, Πέτρου δύο, Ἰωάννου τρεῖς, Ἰούδα μία· Ἐπιστολαὶ Παύλου δεκατέσσαρες· πρὸς Ρωμαίους μία, πρὸς Κορινθίους δύο, πρὸς Γαλάτας μία, πρὸς Ἐφεσίους μία, πρὸς Φιλιππησίους μία, πρὸς Κολοσσαεῖς μία, πρὸς Θεσσαλονικεῖς δύο, πρὸς Ἑβραίους μία, πρὸς Τιμόθεον δύο, πρὸς Τίτον μία, καὶ πρὸς Φιλήμονα μία.