Καθεδρικὸς τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ (Μόσχα)

Ὁ Καθεδρικὸς τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ στὴ Μόσχα εἶναι ὁ ὑψηλότερος ὀρθόδοξος ναὸς τοῦ κόσμου, μὲ ὕψος 103 μέτρων, καὶ ὁ μητροπολιτικὸς ναὸς τοῦ Πατριάρχη Μόσχας καὶ πάσης Ρωσίας.

Ἱστορία

Ὁ ναὸς θεμελιώθηκε ὡς ἐθνικὸ ἀνάθημα γιὰ τὴ διάσωση τῆς Ρωσίας ἀπὸ τὴν εἰσβολὴ τοῦ Ναπολέοντος τὸ 1812. Ἡ ἀνέγερσή του διήρκεσε δεκαετίες (1839–1883), ὥσπου ἐγκαινιάστηκε ἐπὶ Ἀλεξάνδρου Γ΄. Τὸ 1931, στὸ πλαίσιο τῆς ἀντιθρησκευτικῆς πολιτικῆς, ὁ ναὸς ἀνατινάχθηκε μὲ διαταγὴ τοῦ Στάλιν, προκειμένου νὰ ἀνεγερθεῖ στὴ θέση του ἕνα κολοσσιαῖο «Παλάτι τῶν Σοβιέτ», τὸ ὁποῖο ὅμως οὐδέποτε ὁλοκληρώθηκε —στὴ θέση του λειτούργησε γιὰ χρόνια ὑπαίθρια πισίνα. Μετὰ τὴν πτώση τῆς Σοβιετικῆς Ἑνώσεως, ὁ ναὸς ἀνοικοδομήθηκε πιστὰ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀρχικῶν σχεδίων μεταξὺ 1995 καὶ 2000.

Ἀρχιτεκτονική

Τὸ ἀρχικὸ κτίσμα, ἔργο τοῦ ἀρχιτέκτονα Konstantin Thon, ἀνήκει στὸν λεγόμενο ρωσοβυζαντινὸ ρυθμὸ καὶ διατάσσεται κατὰ τὸ σχῆμα τοῦ ἰσοσκελοῦς σταυροῦ, μὲ μία κεντρικὴ καὶ τέσσερις γωνιακὲς ἐπιχρυσωμένες θολωτὲς ἀπολήξεις. Ἡ ἀνοικοδόμηση τοῦ 20οῦ αἰώνα ἀναπαρήγαγε μὲ ἀκρίβεια τὶς διαστάσεις καὶ τὴ μορφή του, καθιστώντας τον καὶ πάλι τὸ ὑψηλότερο σημεῖο ἀναφορᾶς τῆς ὀρθόδοξης ναοδομίας.

Ψηφιδωτὰ καὶ διάκοσμος

Τὸ ἐσωτερικὸ εἶναι ἐπενδεδυμένο μὲ πολύχρωμα μάρμαρα, γρανίτη καὶ ἄφθονο χρυσό. Στὸν κεντρικὸ τροῦλο εἰκονίζεται ἡ Ἁγία Τριὰς περιστοιχισμένη ἀπὸ τὶς οὐράνιες δυνάμεις, ἐνῷ οἱ τοῖχοι καὶ τὰ κλίτη κοσμοῦνται μὲ ἁγιογραφίες ποὺ ἀναπαριστοῦν σκηνὲς τῆς ἱερῆς ἱστορίας καὶ τῆς ἐθνικῆς μνήμης. Ὁ ζωγραφικὸς διάκοσμος τῆς ἀνοικοδομημένης ἐκδοχῆς ἀκολούθησε, ὅσο ἦταν δυνατόν, τὸ ἀρχικὸ εἰκονογραφικὸ πρόγραμμα.

Σημασία

Ὁ Καθεδρικὸς τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ εἶναι σύμβολο τόσο τῆς πίστεως ὅσο καὶ τῆς ἱστορικῆς μνήμης τοῦ ρωσικοῦ λαοῦ. Ἡ καταστροφὴ καὶ ἡ ἀναγέννησή του συμπυκνώνουν τὸν 20ὸ αἰώνα τῆς Ρωσίας —τὸν διωγμὸ καὶ ἔπειτα τὴν ἀναβίωση τῆς Ἐκκλησίας— γι’ αὐτὸ καὶ παραμένει ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα κέντρα τῆς λειτουργικῆς ζωῆς τῆς Μόσχας.