Θεόφιλος, Ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας

Βίος

Ὁ Θεόφιλος ὑπῆρξεν ὁ ἕκτος Ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας τῆς Συρίας. Γεννηθεὶς παρὰ τὸν Εὐφράτην ἀπὸ ἐθνικοὺς γονεῖς, προσῆλθεν εἰς τὴν πίστιν ὥριμος τὴν ἡλικίαν, πεισθεὶς κυρίως ἐκ τῆς μελέτης τῶν προφητικῶν Γραφῶν. Ἐποίμανε τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ἀντιοχείας κατὰ τοὺς χρόνους τοῦ Μάρκου Αὐρηλίου καὶ τοῦ Κομμόδου καὶ ἐκοιμήθη περὶ τὸ 183–185.

Διδασκαλία

Σώζεται τὸ ἀπολογητικὸν ἔργον του «Πρὸς Αὐτόλυκον», εἰς τρία βιβλία, ἀπευθυνόμενον πρὸς ἐθνικὸν φίλον του, τὸν Αὐτόλυκον. Ἐν αὐτῷ ὑπερασπίζεται τὴν χριστιανικὴν πίστιν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τονίζει τὴν ἐμπειρικὴν γνῶσιν τοῦ Θεοῦ διὰ τῆς καθαρότητος τοῦ βίου («δεῖξόν μοι τὸν ἄνθρωπόν σου, κἀγώ σοι δείξω τὸν Θεόν μου»), καὶ ἀντιπαραβάλλει τὴν ἀρχαιότητα καὶ τὴν ἀλήθειαν τῶν Γραφῶν πρὸς τὰς ἀντιφάσεις τῶν ἑλλήνων συγγραφέων. Ἐν τῷ ἔργῳ τούτῳ ἀπαντᾷ διὰ πρώτην φορὰν ἐν τῇ χριστιανικῇ γραμματείᾳ ὁ ὅρος «Τριάς» διὰ τὸν Θεόν.

Σημασία

Ἡ μαρτυρία του εἶναι πολύτιμος διὰ τὴν ἱστορίαν τοῦ δόγματος, ἰδίως διὰ τὴν πρώτην ἐμφάνισιν τοῦ ὅρου «Τριάς», καὶ διὰ τὴν στερεὰν βιβλικὴν θεμελίωσιν τῆς ἀπολογητικῆς, ἡ ὁποία συνδέει τὴν πίστιν, τὴν ἠθικὴν καθαρότητα καὶ τὴν γνῶσιν τοῦ Θεοῦ.

Τὸ κείμενον

Στὸ πρωτότυπον: Πρὸς Αὐτόλυκον — τὰ τρία βιβλία, εἰς τὴν ἀρχαίαν ἑλληνικήν, μὲ περίληψιν εἰς ἕκαστον.